Magazine

In lijn: Club Imagine

Highlights

Verhalen van verandering

In seizoen 2017/2018 zetten we Club Imagine voort. Talkshows over de toekomst en de opgaven die hierin liggen. De verbeelding daarvoor is noodzakelijk: hoe krijgen we er zin in? Daarvoor zetten we alles in wat Theater Rotterdam in huis heeft: van de makers tot de mediawand, van de stoep tot de trap, van de artiestenfoyer tot het polderdak. Daar vind je echte gesprekken, met denkers, doeners, activisten, beeldend kunstenaars, performers, uitvinders.

Club Imagine is er om de zes weken, op donderdag tussen vijf en zeven en vertrekt vanuit de hal van de Schouwburg.

Dit seizoen staat Club Imagine in het teken van de Zeven Hoofdzonden. Als eeuwenoude spiegels weerkaatsen deze begrippen ons gedrag. Ondeugdelijk gedrag is er in overvloed. We schenden de planetaire buitengrens, en gaan door een sociale ondergrens. Maar de daad van het zondigen impliceert ook dat er een keuze is. Precies dat gaat Club Imagine verkennen, met artistieke en activistische verbeeldingskracht.

Route Imagine is een scherpe selectie voorstellingen rond kunst, klimaat en de verbeelding van duurzame toekomsten. Verwacht geen voorstellingen over ijsberen en smeltende poolkappen. We kijken naar ecologie, naar afhankelijkheidsrelaties.

In Route Imagine zijn voorstellingen bijeengebracht die de mens bevragen: onze positie in de wereld, onze onderlinge relaties, onze eigen tijd en ruimte. Autonome makers vinden nieuwe vormen uit om hardop en collectief hierover na te denken. Het is theater dat je aan het denken zet, zacht maar genadeloos.

De voorstellingen en makers in de Route Imagine komen terug in de verdiepende programma’s van Club Imagine.

Imagine2020


Tussen de andere programmalijnen van dit seizoen biedt lijn Imagine een extraatje. Niet alleen is het een bundeling van voorstellingen, het heeft ook een eigen serie programma's onder de naam Club Imagine. Arie Lengkeek legt uit waar het mee begon: "Binnen Theater Rotterdam ben ik nu bezig met Imagine2020, het Europese netwerk waar we lid van zijn. Dat netwerk doet twee dingen; aan de ene kant zijn er middelen om theaterproducties te maken die raken aan het thema duurzaamheid. Aan de andere kant wordt er ook aan uitwisseling gedaan op Europees niveau in de vorm van debatten en gesprekken. Wat in Ljubljana, België, of het Verenigd Koninkrijk onder duurzaamheid verstaan wordt, is toch weer iets anders dan bij ons. Daarom is dat Europees perspectief zo belangrijk." Ike en Arie hebben elkaar eerder ontmoet bij een bijeenkomst van het Rotterdams Klimaat Initiatief, waar Ike medeoprichter van is. "Het is een burgergroep die zich inzet voor het thema klimaatverandering, naar aanleiding van het openen van nieuwe kolencentrales in Rotterdam. Iedereen weet toch ondertussen wel weet dat die dingen dicht moeten. Momenteel zijn we ons aan het voorbereiden om te gaan lobbyen bij lokale partijen in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van volgend jaar." Ike vraagt zich af: "Duurzaamheid is een containerbegrip geworden; het wordt op van alles en nog wat toegepast. Zit er nog wel een focus in dat programma?" Arie reageert: "Het begrip wordt heel ruim genomen; ecologie in de ruimste zin. Maar het programma zoekt niet naar antwoorden, maar probeert meer de beeldende kunst een plek te laten zijn waar verbeelding ingezet kan worden."

 

Afhankelijkheid


Arie geeft direct toe dat hij duurzaamheid ook niet direct een lekker thema vond om mee aan de slag te gaan. Maar het maakte hem ook nieuwsgierig: "In de wereld van de architectuur, waar ik voorheen veel deed, is het voornamelijk een technisch ding. Zonnepanelen, warmtepompen, en dat is het wel. Maar het is ook zo'n groot thema dat het overweldigend kan worden. Dat kan je lamslaan. Ik denk dat het theater een plek is waar je woorden, taal en beelden kan vinden om je er juist wél tot te verhouden." Arie wil graag dat het duidelijk is dat de voorstellingen in de lijn niet over smeltende ijskappen en zielige ijsberen gaan: "Het gaat eerder om verhoudingen en het idee dat je afhankelijk bent van de context waarin je leeft. Als je je bewust bent van die relatie kan je ook verantwoordelijkheid voor je omgeving op je nemen. Daar gaan de voorstellingen in de lijn Imagine allemaal over, steeds op een andere schaal. Bijvoorbeeld de dansvoorstelling Tierra. Zonder woorden gaat die over de schaal van de planeet en de schaal van het molecuul, en hoe je als mens daar tussen in zit. Maar bijvoorbeeld ook de fantastische dialoog van Benjamin Verdonck en Billy Thomas, met de titel Wat ik graag zou zijn als ik niet was wat ik ben. De vraag in die titel heeft er wat mij betreft erg mee te maken. Veel mensen doen de dingen op de manier zoals ze gewend zijn, en dat mag bevraagd worden." Ike herkent dit: "Er is een groep mensen die zichzelf de klimaatbeweging noemt, die elkaar onder andere ontmoeten in groepen op Facebook. Daarbinnen zie ik een ontwikkeling waarbij men vijf á tien jaar geleden vooral over technische oplossingen sprak, maar waarbij nu veel meer wordt gesproken over de menselijke kant van de kwestie. Hoe ga ik er zelf mee om dat er zich een onafwendbare catastrofe afspeelt? Steek ik mijn kop in het zand? Of, als ik wel iets probeer te doen, hoe ga ik er dan mee om dat ik als mens alleen zo weinig kan betekenen? Zo ontstaan er discussies die veel meer gaan over filosofie, over mens zijn. Dat is denk ik veel interessanter voor de kunst."

 

Stapje verder


Acteurscollectief Wunderbaum, verbonden aan Theater Rotterdam, deed met hun meerjarige project The New Forest onderzoek naar activisme en de toekomst. Ike noemt dit als een mooi voorbeeld waar dergelijk engagement een plek in het theater krijgt. Ike: Wat ik dan wel jammer vind, en dat vind ik vaker van de kunsten, is dat er niet een stapje verder gezet wordt naar daadwerkelijk actievoeren. Iets wat meer bereik heeft dan een tentoonstelling of theater.
Ik ken ook kunstenaars die er bewust voor kiezen om activist te zijn. Teresa Borasino bijvoorbeeld." Arie is ook bekend met deze kunstenaar: "Een voorbeeld van wat zij doet: ze heeft de tekst van een belangrijk klimaatdocument op wc-rollen laten drukken, en in een soort undercoveractie heeft ze die tijdens de klimaattop in Parijs in de toiletten van de conferentieruimte opgehangen." Ike: "Zij is ook betrokken bij meer klassieke activistengroepen. Dan is het juist dankzij haar dat de flyer er goed uit ziet, of dat er gedacht wordt aan de esthetische uitstraling van een actie. Een ander voorbeeld is de actie Liberate Tate, waarbij een groep kunstenaars en activisten samen streden tegen het feit dat BP de Tate Gallery sponsorde. Dat waren acties in het museum, die zo goed en mooi uitgevoerd werden, dat het museum ze niet tegenhield. Ik ken weinig theater waar activisme op zo'n goede manier onderdeel van is."

 

Spaarlampen


De ontmoeting vindt plaats op de 's-Gravendijkwal, de brede verkeersader die in de stad bekend is komen te staan vanwege de slechte luchtkwaliteit die het verkeer veroorzaakt. Een actieve groep bewoners voert al jaren actie, met wisselend succes. Arie is er bekend mee: Kenmerkend aan dit soort groepen is dat het niet alleen om protest draait, maar ook om het meedenken aan oplossingen. Het zijn architecten, ondernemers, gepensioneerde experts, die samen de ruimte maken en zoeken naar een andere manier over de problemen na te denken. Ik zou het heel tof vinden als de Schouwburg de ruimte kan bieden voor dergelijke bewegingen en ook de verbinding kan leggen met de makers die er werken." Ike: "De actiewereld mist die creativiteit vaak wel; activisten zijn vaak vooral doeners. Terwijl je voor een creatief proces wat meer tijd en ruimte nodig hebt." Activisme en het theater kunnen elkaar op die manier dus van dienst zijn. Arie: "Op dit moment is het Stadhuis misschien eerder de plek waar je heen gaat om te demonstreren en je onvrede te uiten, maar ik denk dat het theater daar ook een plek voor kan worden, om juist verder te denken.” Ike: "Je kan als mens alleen niet zo veel te weeg brengen. Je kan al je tijd en energie steken in elektriciteit besparen en het indraaien van spaarlampen, maar als je diezelfde energie stopt in samen met anderen actievoeren, bereik je veel meer."

tekst: Fay van der Wall
beeld: Rene Castelijn