Interview met Jan Zoet en Hamit Karakus
Een stad is pas een stad als er iets te beleven is
15 september 2010. In de Rotterdamse Schouwburg is de verbouwing in volle gang. Het sloopwerk is achter de rug, nu wordt alles elke dag mooier. Schouwburgdirecteur Jan Zoet geeft een rondleiding, tussen rollen met snoer, bouwmateriaal, steigers en gereedschap. Na afloop praten we na met Hamit Karakus, die als wethouder van Wonen, Ruimtelijke Ordening en Vastgoed direct betrokken is bij de verbouwing, en Jan Zoet.
Het centrum van Rotterdam moet aantrekkelijker worden, en de renovatie van de schouwburg past goed in het gemeentelijke beleid. Het moet een “exclusief en trendsettend global city district” worden. Wat is dat precies? “We gebruiken de term ‘glocal’, een combinatie van global en local”, zegt wethouder Karakus. “De stad moet een prettige plek zijn voor de Rotterdammers, en tegelijk een internationale aantrekkingskracht hebben. Met de hogesnelheidslijn ben je in twintig minuten op Schiphol, en Parijs is nauwelijks verder weg dan drie uur. Per jaar komen er 75 miljoen mensen langs Rotterdam. We doen ons best om die een goede reden te geven om uit te stappen en de stad te verkennen. Daarom maken we een nieuw station, met een aantrekkelijk stationsplein. De entree van de stad is je visitekaartje.”
24-uurseconomie
“Ook voor de Rotterdammers wordt de stad levendiger. Binnenkort komen er tien- tot vijftienduizend arbeidsplaatsen bij in het centrum, en er worden veel nieuwe woningen gebouwd. De trend dat er steeds meer hoogopgeleiden uit de stad wegtrekken is sinds twee jaar gekeerd, maar er moet nog veel gebeuren in de innenstad. Je kunt gebouwen neerzetten zoveel je wilt, het werkt pas als de mensen er graag willen zijn. Het centrum moet een veilig, aantrekkelijk en bereikbaar gebied zijn met een 24-uurseconomie waar veel te beleven is. Een waardevolle plek voor alle Rotterdammers, van Alexanderpolder tot Hoek van Holland. Daarvoor is een instelling als de Rotterdamse Schouwburg heel belangrijk, net zoals De Doelen, waar niet alleen concerten gegeven worden, maar ook grote congressen terecht kunnen. Zulke voorzieningen zijn essentieel.. Cultuur is voor de stad een heel belangrijke factor. Daarnaast gaat het om belangrijke details: meer groen, het Schouwburgplein wordt heringericht en er wordt meer ruimte gemaakt voor terrassen. Het centrum heeft veel sterke punten, maar we moeten de kwaliteiten beter met elkaar verbinden.” “Wij willen van alles om de stad levendiger te maken”, zegt Jan Zoet, “maar de plaatselijke regels maken het niet gemakkelijker. Als er ’s morgens een gospelkoor op het Schouwburgplein optreedt, mag je er volgens een afspraak van het vorige college ’s middags geen poppenkast
organiseren. Je mag ook niet met een glas wijn buiten staan.”
“Gastvrijheid is het toverwoord” Schouwburgdirecteur Jan Zoet
Verbinding met elkaar
“De regels mogen als het even kan soepeler”, vindt ook Karakus, “maar als het gaat om het samenleven in een stad moeten de mensen het doen. En sommige van die mensen klagen nogal snel over overlast. We nemen ze serieus, maar een beetje incasseringsvermogen zou veel oplossen. We missen verbinding met elkaar – daar wordt de stad niet gezelliger van. Het is typisch voor deze tijd: in het algemeen leggen mensen nu eerder de nadruk op verschillen dan op overeenkomsten. We moeten werken aan vertrouwen, het is een groeiproces.”
“Een prettige plek voor Rotterdammers, met internationale aantrekkingskracht” Wethouder Hamit Karakus
Jan Zoet hoopt dat de schouwburg daarin een rol kan spelen. “Gastvrijheid is het toverwoord. We willen echt een ontmoetingsplek zijn en ons gebouw openstellen als podium voor de stad: voor bedrijven, muzikanten, organisaties, kunstenaars, buurtverenigingen, noem maar op. Naast de Grote en Kleine Zaal en de Krijn
Boon Studio is het café een extra plaats voor presentaties, en dat geldt ook voor het videoscherm. Met verrijdbare tribunes en gordijnen kunnen we in de benedenfoyer zelfs twee podia maken; de ruimte is heel flexibel. theatermakers en festivals vragen daar ook om. We maken de schouwburg klaar voor het theater van de eenentwintigste eeuw.”
Bijzondere programmering en duurzaamheid
De Rotterdamse Schouwburg kreeg in 2005 de prijs van de Nederlandse theaterkritiek, voor zijn bijzondere programmering. Dat overkwam een Nederlands theater niet eerder. De schouwburg biedt veel plaats voor internationale voorstellingen, voor opera en muziektheater van de middeleeuwen tot nu, voor dans en toneel en spraakmakende festivals als Poetry International, Motel Mozaïek, het International Film Festival Rotterdam en Geen Daden Maar Woorden. Het aanbod loopt van peutertheater via circusvoorstellingen tot opera en performancetheater. “Alleen cabaret en musicals programmeren we niet”, zegt Jan Zoet. “Daar zijn de Luxortheaters en Zuidplein voor. We zien elkaar als aanvullend, niet als concurrenten. Heel Rotterdams. Met de andere theaters in de stad hebben we ook afspraken gemaakt over een duurzame bedrijfsvoering: we kopen samen groene stroom in, zorgen voor een verantwoorde afvalverwerking en hebben afgesproken dat we in 2025 de helft minder CO2 uitstoten dan we in 1990 deden. Het is wereldwijd voor het eerst dat een groep theaters zulke klimaatafspraken maakt. Uiteraard hebben we bij de verbouwing ook heel kritisch gelet op duurzaamheid.”
Geen ivoren toren
In het aanbod van de Rotterdamse Schouwburg is voor iedereen wel iets te vinden, zou te zeggen. “En toch”, zegt Zoet, “zijn er nog veel mensen die we een groot plezier zouden kunnen doen met ons programma, maar die toch niet komen – omdat ze drempelvrees hebben, of het gebouw ongezellig vinden. Of vonden: het is opener, comfortabeler, toegankelijker en uitnodigender geworden. Het is bepaald geen ivoren toren waar je pas heen kunt als je doorgeleerd hebt. Ik hoop echt dat het prachtige café mensen ertoe overhaalt om binnen te komen en dan te ontdekken dat de voorstellingen in de schouwburg echt over hén gaan. Als je kunt kiezen tussen tv, een grote bioscoop of theater, dan weet ik wel waar je het meeste beleeft: tien tegen een in de schouwburg. Mensen kunnen hier echt verrast worden.
Om het ons publiek nog gemakkelijker te maken, doen we iedereen een speciaal aanbod: voor een tientje per maand kun je naar alle voorstellingen in de Kleine Zaal. Daar komt het theater letterlijk en figuurlijk heel dichtbij.”
